CzytelniaSkuteczna komunikacja
Udzielanie informacji zwrotnych- komunikaty typu "ja"
Informacje zwrotne- to ogólnie rzecz biorąc komentarze i uwagi ze strony innych ludzi odnoszące się do naszego zachowania lub nasze opinie na temat zachowania innych osób, kierowane bezpośrednio do nich. Dzięki nim zarówno my, jako odbiorcy, jak i osoby, którym takich informacji udzielamy, zdobywamy wiedzę na temat nas samych i tego, w jaki sposób nasze zachowanie wpływa na innych. Często mówi się o komunikatach typu "ja", gdyż udzielane informacje dotyczą przeżyć osoby, a nie jakiś ogólnych sądów.
Informacja zwrotna to przekazanie rozmówcy jak reagujesz na zachowanie innego człowieka. Celem udzielania informacji zwrotnych jest pomóc rzeczowa informacją zwrotną drugiej osobie uzyskać wiedzę o tym, jak ty odczuwasz i spostrzegasz jej działanie.
Trzeba przekazywać informacje w sposób nie zagrażający, by nie spowodował reakcji obronnych (negowania bez refleksji, niechęci do słuchania itp.) Im ktoś bardziej się broni, tym trudniej mu odbierać informacje zwrotne. Umiejętne przekazywanie informacji zwrotnych to podstawa skutecznej komunikacji
Trzeba przekazywać informacje w sposób nie zagrażający, by nie spowodował reakcji obronnych (negowania bez refleksji, niechęci do słuchania itp.) Im ktoś bardziej się broni, tym trudniej mu odbierać informacje zwrotne. Umiejętne przekazywanie informacji zwrotnych to podstawa skutecznej komunikacji
Zasady udzielania informacji zwrotnych:
1. Chęć podzielenia się swoimi odczuciami musi brać początek z chęci poprawienia związku. Nie jest celem samym w sobie, ale środkiem do celu.
2. Opisuj zachowanie danej osoby, a nie oceniaj samego rozmówcy. Używaj kategorii opisu: „mniej” lub „bardziej”, a nie „nigdy” „zawsze”.
Np.: Ostatnio rzadziej mnie przytulasz…
Zamiast: nigdy mnie nie przytulasz, gdy tego potrzebuje, jesteś taki nieczuły…
3. Skup się na swoich spostrzeżeniach, a nie wyciągaj wniosków. Myśl o tym, co zostało powiedziane, a nie o tym dlaczego.
Np.: Zauważyłam ostatnio, że spędzasz dużo czasu poza domem, brakuje mi ciebie, czy coś zmieniło się w twoich uczuciach do mnie…
Zamiast: zaniedbujesz rodzinę, już mnie nie kochasz, bo ciągle nie ma cię w domu…
4. Mów o sowich uczuciach, jakie się pojawiają w danej sytuacji wobec konkretnej osoby.
Np.: Przykro mi, że nie przyszłaś na umówione spotkanie, to było ważne dla mnie, czuję się rozczarowany…
Zamiast: jesteś okropną egoistką, nie można na ciebie liczyć, ciągle o mnie zapominasz…
5. Nie udzielaj rad, nakazów, zakazów, zamiast tego mów o swoich uczuciach, potrzebach, oczekiwaniach.
Np.: Chciałabym byś dzwoniła do mnie wcześniej, gdy nie będziesz mogła przyjść, bo złości mnie, gdy odwołujesz spotkanie w ostatniej chwili, a ja bardzo na nie liczyłam…
Zamiast: powinnaś lepiej planować sobie swój czas i dzwonić wcześniej jak nie możesz przyjść…
6. Mów za siebie i od siebie, nie przekazuj informacji przez osoby trzecie.
7. Mów o aktualnych wydarzeniach, a nie odwołuj się do sytuacji sprzed wielu miesięcy. Rozwiązuj konflikty na bieżąco. Gdy czujesz, że emocje sięgają zenitu i nie będziesz potrafił kontrolować swojej wypowiedzi i zachowania, odczekaj chwilę.
8. Udzielaj pozytywnych i negatywnych informacji zwrotnych.
9. Ograniczaj ilość informacji. Uważaj na miejsce i czas, zwróć uwagę na to, kto jest twoim rozmówcą.
10. Mówienie o swoich uczuciach to ryzyko i szansa. Ryzykujesz, że gdy się otworzysz, możesz zostać jeszcze bardziej zraniony. Jest to też szansa na lepsze porozumienie, budowanie autentycznej, głębokiej relacji opartej na szacunku do osoby i jej uczuć. Takie relacje zaspokajają najgłębsze potrzeby i mogą być „plastrem na wcześniejsze rany”. Ty decydujesz o tym co i komu chcesz mówić o sobie.
2. Opisuj zachowanie danej osoby, a nie oceniaj samego rozmówcy. Używaj kategorii opisu: „mniej” lub „bardziej”, a nie „nigdy” „zawsze”.
Np.: Ostatnio rzadziej mnie przytulasz…
Zamiast: nigdy mnie nie przytulasz, gdy tego potrzebuje, jesteś taki nieczuły…
3. Skup się na swoich spostrzeżeniach, a nie wyciągaj wniosków. Myśl o tym, co zostało powiedziane, a nie o tym dlaczego.
Np.: Zauważyłam ostatnio, że spędzasz dużo czasu poza domem, brakuje mi ciebie, czy coś zmieniło się w twoich uczuciach do mnie…
Zamiast: zaniedbujesz rodzinę, już mnie nie kochasz, bo ciągle nie ma cię w domu…
4. Mów o sowich uczuciach, jakie się pojawiają w danej sytuacji wobec konkretnej osoby.
Np.: Przykro mi, że nie przyszłaś na umówione spotkanie, to było ważne dla mnie, czuję się rozczarowany…
Zamiast: jesteś okropną egoistką, nie można na ciebie liczyć, ciągle o mnie zapominasz…
5. Nie udzielaj rad, nakazów, zakazów, zamiast tego mów o swoich uczuciach, potrzebach, oczekiwaniach.
Np.: Chciałabym byś dzwoniła do mnie wcześniej, gdy nie będziesz mogła przyjść, bo złości mnie, gdy odwołujesz spotkanie w ostatniej chwili, a ja bardzo na nie liczyłam…
Zamiast: powinnaś lepiej planować sobie swój czas i dzwonić wcześniej jak nie możesz przyjść…
6. Mów za siebie i od siebie, nie przekazuj informacji przez osoby trzecie.
7. Mów o aktualnych wydarzeniach, a nie odwołuj się do sytuacji sprzed wielu miesięcy. Rozwiązuj konflikty na bieżąco. Gdy czujesz, że emocje sięgają zenitu i nie będziesz potrafił kontrolować swojej wypowiedzi i zachowania, odczekaj chwilę.
8. Udzielaj pozytywnych i negatywnych informacji zwrotnych.
9. Ograniczaj ilość informacji. Uważaj na miejsce i czas, zwróć uwagę na to, kto jest twoim rozmówcą.
10. Mówienie o swoich uczuciach to ryzyko i szansa. Ryzykujesz, że gdy się otworzysz, możesz zostać jeszcze bardziej zraniony. Jest to też szansa na lepsze porozumienie, budowanie autentycznej, głębokiej relacji opartej na szacunku do osoby i jej uczuć. Takie relacje zaspokajają najgłębsze potrzeby i mogą być „plastrem na wcześniejsze rany”. Ty decydujesz o tym co i komu chcesz mówić o sobie.
Komunikacja w rodzinie alkoholowej
Komunikacja w rodzinie alkoholowej, jest takim elementem życia w rodzinie, który wynika i jednocześnie wpływa na kształt problemu alkoholowego.
- Komunikacja w takiej rodzinie jest nieszczera/ zafałszowana/ zniekształcona.
- Obowiązują w niej zasady: NIE CZUĆ, NIE UFAĆ, NIE MÓWIĆ.
- W myśl tych "nie pisanych", a funkcjonujących w życiu zasad, członkowie rodziny alkoholowej, nie wyrażają uczuć wprost, z obawy przed wyśmianiem, odrzuceniem, niezrozumieniem, nie ufają innym, pozostając w ograniczonych kontaktach nie tylko ze sobą wzajemnie, ale i z innymi ludźmi , a co za tym idzie, nie mówią o sprawach trudnych, bolesnych, hołdując pośrednio zasadzie "brudy pierze się we własnym domu".
- Występują agresywne formy językowe (wpływa na to podwyższony poziom stresu, wzajemna złość).
- Często w kontaktach werbalnych i niewerbalnych brakuje szacunku- występują wzajemne oskarżenia, pretensje.
- Pomija się w codziennych rozmowach tematy trudne, związane z przeżywaniem trudnych uczuć, z odpowiedzialnością, z problemami, odpowiedzialnością za te problemy (wiąże się to z dużym poziomem lęku np. przed odrzuceniem, wyśmianiem, zranieniem).
- Komunikacja w rodzinie alkoholowej podlega zamknięciu tego systemu- najczęściej członkowie nie mówią o tym co dzieje się w domu na zewnątrz (przeżywają wstyd w związku z alkoholizmem jednego z członków).
- Bywa zniekształcona - członkom rodziny alkoholowej trudno jest oddzielić własne przekonania od rzeczywistych faktów, mieszają się uczucia/ odczucia z faktami, występuje tendencja do patrzenia na rzeczywistość przez pryzmat swoich doświadczeń, łatwo zatem o mylne jej interpretacje.
- W związku z tym rozmowy/ kontakty z innymi członków rodziny alkoholowej mogą być zawiłe, chaotyczne, trudne, problemem w nich jest znalezienie konstruktywnego celu i zmierzanie do niego.
Komunikowanie się członków rodziny nie jest wyrazem ich złej woli. Wynika raczej z samego faktu doświadczania trudnej sytuacji życiowej, jaką jest destruktywne picie jednego z członków oraz z bezsilności doświadczanej przez pozostałych.
Dysfunkcje komunikacyjne powodują jednocześnie utrzymywanie się patologicznej formy życia w rodzinie, mogą pogłębiać problem, poszerzać go, przenosić na ogniwa kolejnych pokoleń...
Osoby, które żyją w takiej rodzinie często mówią o swoim życiu, funkcjonowaniu, jakoby było ono zależne od alkoholizmu bliskiej osoby; czują się związane z rodziną, tak silnie, że porównują się do samych alkoholików. To rzutuje na ich funkcjonowanie w świecie, na komunikację z innymi ludźmi...
Czym jest komunikacja?
CZYM JEST KOMUNIKACJA?
Komunikacja to szeroko rozumiana wymiana informacji, dyskusja, argumentacja. W procesie tym musi być co najmniej jeden nadawca oraz jeden bądź wielu odbiorców komunikatu. Proces komunikacji powinien przebiegać w dwóch kierunkach: nadawca przekazuje komunikat, odbiorca go przyjmuje, a jego reakcja jest z kolei informacją zwrotną do nadawcy.
Komunikacja jest podstawą wszystkich interakcji, zarówno na płaszczyźnie interpersonalnej, jak i społecznej. Pełni ona funkcję regulacji stosunków międzyludzkich oraz pozwala jednostce dać wyraz swojej indywidualności. Wyróżniamy 4 wymiary komunikacji:
• Wymiar intrapsychiczny – dotyczy indywidualnych doświadczeń każdego człowieka;
• Wymiar interpersonalny – dotyczy ludzi w bezpośrednim kontakcie;
• Wymiar grupowy – komunikacja większej liczby osób;
• Wymiar społeczny – komunikacja wielu grup lub zespołów.
Aby komunikacja była skuteczna, informacja musi być przekazana w języku zrozumiałym dla obu stron, a przekaz odebrany bez żadnych zakłóceń. Maksymalną skuteczność może osiągnąć przy założeniu, że będzie przeznaczona dla konkretnego odbiorcy.
Proces komunikacji można scharakteryzować i opisać za pomocą kilku pytań:
• kto mówi?
• co mówi?
• w jaki sposób?
• do kogo?
• z jakim skutkiem?
Komunikację możemy najogólniej podzielić na werbalną i niewerbalną.
Komunikacja werbalna to taka z użyciem języka naturalnego, jako środka komunikacji. Jest to najczęstsza forma przekazu informacji, pozwalająca też najszybciej poinformować o naszych myślach, emocjach, sądach i uzyskać reakcje zwrotne.
Komunikacja może odbywać się na 3 poziomach:
• faktycznym – rozmowa na bezpieczne tematy, „pogawędka” nie wymagająca zaangażowania emocjonalnego;
• instrumentalnym – rozmówcy przekazują sobie informacje, aby wywołać określoną reakcję odbiorcy komunikatu;
• afektywnym – przekazywanie informacji z zaangażowaniem emocjonalnym, ujawnianie wartości i poglądów.
Bariery komunikacji interpersonalnej:
- utrudnienia percepcyjne (niewyraźne mówienie nadawcy, zbyt szybkie mówienie);
- koncentrowanie się odbiorcy na poszczególnych fragmentach wypowiedzi, zamiast na całości komunikatu;
- brak umiejętności decentracji, czyli przyjęcia punktu widzenia rozmówcy;
- różnice kulturowe;
- samopoczucie podczas procesu komunikacji oraz ogólne nastawienie do rozmówcy.
Komunikacja niewerbalna to taka, w której do przekazywania informacji nie używa się słów. Nazywana jest inaczej mową ciała. Za jej pomocą komunikujemy postawy i emocje, wspomaga ona komunikację słowną a czasem nawet ją zastępuje.
Znaczenie naszego komunikatu nie zależy tylko od samej treści słów, można powiedzieć, że mówimy, dzięki organowi mowy, ale tak naprawdę rozmawiamy całym ciałem. Badania mówią, że podczas komunikowania się sygnały niewerbalne mają pięciokrotne większy wpływ na naszego rozmówcę, niż używane przez nas słowa. Około 55% tego, co komunikujemy przekazujemy za pomocą mowy ciała, aż 38% informacji przekazujemy za pomocą dźwięków (ton, barwa głosu itd), a tylko 7 % przekazu stanowią słowa. Jeśli komunikaty werbalne i niewerbalne są sprzeczne (mowa ciała maskuje treść mówioną), wierzymy niewerbalnym. Jeśli komunikaty te są spójne (mowa ciała akcentuje to, co mówimy), zakładamy, że przekazywane informacje są wiarygodne.
Mowa ciała to:
• mimika - wyraz twarzy, główny kanał przekazywania emocji – np. uśmiech, wyraz oczu, wielkość źrenic, ściągnięte brwi itp.;
• pozycja ciała w przestrzeni - postawa ciała świadcząca głównie o napięciu bądź rozluźnieniu, otwartości lub zamykaniu się, pozytywnym lub negatywnym nastawieniu rozmówcy - także sposób siadania, poruszania się, ułożenia rąk czy nóg, chowanie bądź eksponowanie siebie, opanowanie bądź nerwowe wiercenie;
• kontakt fizyczny - dotyk, uścisk dłoni, klepanie po placach (za pomocą dotyku tworzymy wrażenie bliskości lub dystansu psychicznego w stosunku do rozmówcy);
• kontakt wzrokowy - utrzymywanie kontaktu wzrokowego z rozmówcą sygnalizuje pozytywne nastawienie, uciekanie wzrokiem jest źle odbierane;
• parajęzyk - paradźwięki takie, jak westchnięcia, ziewanie, pomruki, śmiech, płacz (także och, ach, yhm itd);
• sposób wypowiedzi - ton i barwa głosu, tempo mówienia, stopień płynności mowy, intonacja, ale także sposób formułowania wypowiedzi i styl zadawanych pytań, drżenie głosu, akcentowanie pewnych treści;
• wygląd zewnętrzny - ubiór, fryzura, rekwizyty (torba, teczka, książka), ale także np. zadbane dłonie, makijaż, tatuaże, znaczki w klapie marynarki;
• gestykulacja - ruchy dłoni, głowy;
• dystans interpersonalny - fizyczna odległość między rozmówcami - ogólnie im jest ona krótsza tym lepsza, bliższa relacja między rozmówcami (każdy człowiek podświadomie wyznacza swoją przestrzeń osobistą, nienaruszalne terytorium i reaguje na zaburzenia tej przestrzeni - odległość między rozmówcami zależy nie tylko od relacji między nimi, ale i od narodowości i kultury czy osobowości danej jednostki).
Warto dbać o dobrą komunikację, jest ona bowiem podstawą do kształtowania się relacji międzyludzkich, więzi, bliskości. Refleksja nad własnym sposobem komunikacji pozwoli zlikwidować dzielące nas w tym aspekcie bariery. Obserwacja zachowań niewerbalnych pozwoli z kolei na pełniejsze zrozumienie komunikatu i intuicyjną ocenę jego spójności.
O regułach komunikacji mówi inny artykuł tego działu: skuteczna komunikacja
Komunikacja to szeroko rozumiana wymiana informacji, dyskusja, argumentacja. W procesie tym musi być co najmniej jeden nadawca oraz jeden bądź wielu odbiorców komunikatu. Proces komunikacji powinien przebiegać w dwóch kierunkach: nadawca przekazuje komunikat, odbiorca go przyjmuje, a jego reakcja jest z kolei informacją zwrotną do nadawcy.
Komunikacja jest podstawą wszystkich interakcji, zarówno na płaszczyźnie interpersonalnej, jak i społecznej. Pełni ona funkcję regulacji stosunków międzyludzkich oraz pozwala jednostce dać wyraz swojej indywidualności. Wyróżniamy 4 wymiary komunikacji:
• Wymiar intrapsychiczny – dotyczy indywidualnych doświadczeń każdego człowieka;
• Wymiar interpersonalny – dotyczy ludzi w bezpośrednim kontakcie;
• Wymiar grupowy – komunikacja większej liczby osób;
• Wymiar społeczny – komunikacja wielu grup lub zespołów.
Aby komunikacja była skuteczna, informacja musi być przekazana w języku zrozumiałym dla obu stron, a przekaz odebrany bez żadnych zakłóceń. Maksymalną skuteczność może osiągnąć przy założeniu, że będzie przeznaczona dla konkretnego odbiorcy.
Proces komunikacji można scharakteryzować i opisać za pomocą kilku pytań:
• kto mówi?
• co mówi?
• w jaki sposób?
• do kogo?
• z jakim skutkiem?
Komunikację możemy najogólniej podzielić na werbalną i niewerbalną.
Komunikacja werbalna to taka z użyciem języka naturalnego, jako środka komunikacji. Jest to najczęstsza forma przekazu informacji, pozwalająca też najszybciej poinformować o naszych myślach, emocjach, sądach i uzyskać reakcje zwrotne.
Komunikacja może odbywać się na 3 poziomach:
• faktycznym – rozmowa na bezpieczne tematy, „pogawędka” nie wymagająca zaangażowania emocjonalnego;
• instrumentalnym – rozmówcy przekazują sobie informacje, aby wywołać określoną reakcję odbiorcy komunikatu;
• afektywnym – przekazywanie informacji z zaangażowaniem emocjonalnym, ujawnianie wartości i poglądów.
Bariery komunikacji interpersonalnej:
- utrudnienia percepcyjne (niewyraźne mówienie nadawcy, zbyt szybkie mówienie);
- koncentrowanie się odbiorcy na poszczególnych fragmentach wypowiedzi, zamiast na całości komunikatu;
- brak umiejętności decentracji, czyli przyjęcia punktu widzenia rozmówcy;
- różnice kulturowe;
- samopoczucie podczas procesu komunikacji oraz ogólne nastawienie do rozmówcy.
Komunikacja niewerbalna to taka, w której do przekazywania informacji nie używa się słów. Nazywana jest inaczej mową ciała. Za jej pomocą komunikujemy postawy i emocje, wspomaga ona komunikację słowną a czasem nawet ją zastępuje.
Znaczenie naszego komunikatu nie zależy tylko od samej treści słów, można powiedzieć, że mówimy, dzięki organowi mowy, ale tak naprawdę rozmawiamy całym ciałem. Badania mówią, że podczas komunikowania się sygnały niewerbalne mają pięciokrotne większy wpływ na naszego rozmówcę, niż używane przez nas słowa. Około 55% tego, co komunikujemy przekazujemy za pomocą mowy ciała, aż 38% informacji przekazujemy za pomocą dźwięków (ton, barwa głosu itd), a tylko 7 % przekazu stanowią słowa. Jeśli komunikaty werbalne i niewerbalne są sprzeczne (mowa ciała maskuje treść mówioną), wierzymy niewerbalnym. Jeśli komunikaty te są spójne (mowa ciała akcentuje to, co mówimy), zakładamy, że przekazywane informacje są wiarygodne.
Mowa ciała to:
• mimika - wyraz twarzy, główny kanał przekazywania emocji – np. uśmiech, wyraz oczu, wielkość źrenic, ściągnięte brwi itp.;
• pozycja ciała w przestrzeni - postawa ciała świadcząca głównie o napięciu bądź rozluźnieniu, otwartości lub zamykaniu się, pozytywnym lub negatywnym nastawieniu rozmówcy - także sposób siadania, poruszania się, ułożenia rąk czy nóg, chowanie bądź eksponowanie siebie, opanowanie bądź nerwowe wiercenie;
• kontakt fizyczny - dotyk, uścisk dłoni, klepanie po placach (za pomocą dotyku tworzymy wrażenie bliskości lub dystansu psychicznego w stosunku do rozmówcy);
• kontakt wzrokowy - utrzymywanie kontaktu wzrokowego z rozmówcą sygnalizuje pozytywne nastawienie, uciekanie wzrokiem jest źle odbierane;
• parajęzyk - paradźwięki takie, jak westchnięcia, ziewanie, pomruki, śmiech, płacz (także och, ach, yhm itd);
• sposób wypowiedzi - ton i barwa głosu, tempo mówienia, stopień płynności mowy, intonacja, ale także sposób formułowania wypowiedzi i styl zadawanych pytań, drżenie głosu, akcentowanie pewnych treści;
• wygląd zewnętrzny - ubiór, fryzura, rekwizyty (torba, teczka, książka), ale także np. zadbane dłonie, makijaż, tatuaże, znaczki w klapie marynarki;
• gestykulacja - ruchy dłoni, głowy;
• dystans interpersonalny - fizyczna odległość między rozmówcami - ogólnie im jest ona krótsza tym lepsza, bliższa relacja między rozmówcami (każdy człowiek podświadomie wyznacza swoją przestrzeń osobistą, nienaruszalne terytorium i reaguje na zaburzenia tej przestrzeni - odległość między rozmówcami zależy nie tylko od relacji między nimi, ale i od narodowości i kultury czy osobowości danej jednostki).
Warto dbać o dobrą komunikację, jest ona bowiem podstawą do kształtowania się relacji międzyludzkich, więzi, bliskości. Refleksja nad własnym sposobem komunikacji pozwoli zlikwidować dzielące nas w tym aspekcie bariery. Obserwacja zachowań niewerbalnych pozwoli z kolei na pełniejsze zrozumienie komunikatu i intuicyjną ocenę jego spójności.
O regułach komunikacji mówi inny artykuł tego działu: skuteczna komunikacja
Konstruktywne wyrażanie złości
Złość jest emocją, która pojawia się w różnych sytuacjach. Często sygnalizuje, że ktoś przekracza nasze granice. Masz prawo ją przeżywać, jak każdą inną emocję i uczucie. Pamiętaj nie ma emocji ani uczuć dobrych lub złych, tylko czyny dokonywane pod ich wpływem można oceniać.
Złość można wyrażać na 3 sposoby:
pasywny- obrazuje to zamykanie się w sobie, nie mówi się wtedy o złości, ale często tłumi ją w sobie. Takie osoby mogą kierować złość do siebie i być autoagresywne
agresywny –kieruje się złość na drugą osobę, werbalnie i niewerbalnie, aby skrzywdzić
asertywny- uwzględnia prawo do przeżywania złości i prawo do obrony siebie przed krzywdzącym zachowaniem drugiej osoby. Ten sposób jest najbardziej konstruktywny. W pierwszym często robi się krzywdę sobie samemu, w drugim rozmówcy, a w sposobie asertywnym, nie pozwala się krzywdzić siebie, a zarazem nie atakuje drugiej osoby. Procedura stopniowania reakcji P. Butler jest tego przykładem.
Etap 1.Udzielanie informacji
Zwracanie uwagi na to, co się ze mną dzieje w związku z zachowaniem drugiej osoby. Często to wystarcza, bo ludzie często nie wiedzą, co nam przeszkadza
Etap 2. Wyrażanie uczuć
Mówi się o uczuciach jakie się rodzą
Etap 3 Przywoływanie zaplecza
Mówię co mam zamiar uczynić, gdy ta sytuacja się nie zmieni. To musi być możliwe do wykonania. To jest obrona osobistych praw, nie szantaż i nie groźba
Etap 4 Skorzystanie z zaplecza
Zrobienie tego, o czym się uprzedziło druga osobę, jeśli ona nadal nie zmieniła swojego zachowania
Metoda bez porażek- czyli jak rozwiązywać konflikty z dorastającym dzieckiem
KROK 1. Rozpoznaj konflikt i nazwij go
- Daj sobie czas na przygotowanie siebie do rozmowy, ostudź emocje, uzyskaj dystans, zanalizuj konflikt – czego i kogo on dotyczy?
- Wybierz odpowiedni moment, nie wtedy gdy masz mało czasu lub twoje dziecko jest czymś zajęte lub wzburzone
- Dokładnie, ale krótko powiedz co czujesz, jaki twoje potrzeby zostały naruszone lub niezaspokojone, pamiętaj o używaniu komunikatów typu „ja” : „przykro mi, że zapomniałeś o zapłaceniu rachunku, gdy wczoraj cię o to prosiłam”
- Unikaj oskarżania, upokarzania, obwiniania dziecka, czyli komunikatów typu ”Ty”: „znowu nie posprzątałeś pokoju, ty bałaganiarzu”
- Powiedz, że chcesz by dziecko wspólnie z tobą rozwiązało problem tak, aby obie strony były zadowolone
KROK 2. Staraj się zrozumieć swoje dziecko, jego uczucia i potrzeby, aby ono mogło zrozumieć siebie
- Zrozumieć to nie oznacza podzielać czyjeś poglądy, ale wiedzieć czego one dotyczą, Poznaj opinię swojego dziecka, bo na pewno nie będziesz miał szans, aby na nią wpłynąć, gdy nie będziesz wiedział na czym ona się opiera
- Nie atakuj pozycji dziecka, lecz stwórz klimat sprzyjający rozmowie. Dopytuj jak czegoś nie rozumiesz, słuchaj,
- Daj dziecku odczuć, że nie trzymasz się sztywno swoich sądów, ale masz w sobie na tyle elastyczności, że możesz je zmienić jeśli uznasz to za stosowne. W komunikacji największą siłę oddziaływania ma osoba, otwarta na to oddziaływanie ze strony innych
- Okaż cierpliwość i zgódź się czasem na milczenie, nie ponaglaj dziecka, nie oczekuj natychmiastowych rozwiązań. Dostosuj swój rytm do rytmu dziecka, ty jesteś dorosły i tobie przyjdzie to łatwiej
- Staraj się patrzeć głębiej, nie koncentruj się tylko na żądaniach dziecka, ale spróbuj dotrzeć do jego potrzeb, pragnień, niepokojów. Stanowiska czasem są nie do pogodzenia, ale na poziomie potrzeb, pragnień i niepokojów, z których one wypływają, prawie zawsze można znaleźć porozumienie.
- ODKRYJ, ZROZUM, ZAAKCEPTUJ POTRZEBY, ROSZCZENIA I NIEPOKOJE DZIECKA JAKO PEŁNOPRAWNE ELEMENTY JEGO ŻYCIA
KROK 3. Wspólne poszukiwanie możliwych rozwiązań
- Szukajcie dużej ilości rozwiązań
- Używaj otwierających zwrotów typu: czy masz jakiś pomysł? Jak sądzisz co mogłoby nam pomóc? Spróbujmy się razem zastanowić i wspólnie poszukać rozwiązań.
- Najpierw zachęcaj dziecko by samo szukało rozwiązań. Nie podawaj swoich na początku by dziecko nie zrezygnowało z poszukiwań
- Przyjmuj propozycje i nie oceniaj ich, nawet nie potwierdzaj słowem: „dobre”. Nie krytykuj na tym etapie, nawet gdyby pomysł był absurdalny
KROK 4. Ocena propozycji rozwiązań
- Upewnij się czy dziecko już skończyło wymieniać pomysły
- Dopiero teraz wyraź swoją opinię na temat pomysłów
- Rozwiązania, które dla rodzica lub dziecka są uznane jako nie do przyjęcia skreśla się z listy podając powody, dla których zostały odrzucone
KROK 5. Wybrać najważniejsze rozwiązanie
- Podejmujecie ostateczną decyzję co do wyboru rozwiązania, warto: odnosić się do uczuć dziecka? Czy zgadzasz się z tym rozwiązaniem? Czy to zadowoli wszystkich, czy myślisz, że to da się zrobić?
- Nie traktujcie rozwiązania jako niemożliwego do późniejszej modyfikacji, lepiej czasem powiedzieć: dobrze wypróbujmy to rozwiązanie i zobaczmy jak się sprawdzi…, jestem gotowa to zaakceptować czy zgodzisz się wypróbować to w życiu?
- Jeśli rozwiązanie jest wieloetapowe należy je napisać na kartce, by nic nie umknęło, można podpisać kartkę co nosi znamiona umowy i łatwiej się z niej wywiązać
KROK 6. Rozwiązanie wprowadzić w życie
- Gdy decyzja została przyjęta należy dokładnie omówić szczegóły wykonania
- Kto co wykona i kiedy? Co jest potrzebne żeby to zrobić? Kiedy zaczynamy itp.
- Ustalić termin sprawdzenia czy rozwiązanie spełnia oczekiwania członków rodziny jeśli tak, jest nadal aktualne jeśli nie do końca, można je wtedy zmodyfikować
